Autorki projektu – Lyjna i Ryjzka

Helena Domańska

Urodziła się w Radzionkowie, gdzie mieszka do chwili obecnej.

Wykształcenie średnie zdobyła zawodowe i w swojej zawodowej biografii odnotować może pracę w Kurii Biskupiej i w „Ars Catholica” w Katowicach. Po kursie krawieckim pracowała w zakładzie odzieżowym i w zakładzie dziewiarskim „EWIKON” w Tarnowskich Górach.

Kilka lat pracowała w przedszkolu jako pomoc nauczyciela.

Ma dwoje dorosłych dzieci, syna i córkę.

Babcia Michałka- przedszkolaka, który uczy się godać.

Jest członkiem Tarnogórskiego Stowarzyszenia- Uniwersytet Trzeciego Wieku.

Współautorka projektu edukacyjnego propagującego kulturę małej ojczyzny.


Teresa Majzner

Urodziła się w Tarnowskich Górach – Starych Tarnowicach, gdzie mieszka do chwili obecnej. Absolwentka tarnogórskiego Liceum Pedagogicznego i Uniwersytetu Śląskiego na Wydziale Matematyki, Fizyki i Chemii – kierunek fizyka.

Wieloletnia nauczycielka fizyki i matematyki w Zespole Szkół Odzieżowych. Swoją nauczycielską drogę zawodową zaczynała w Szkole Podstawowej w Miedarach. Pasjonat działań pedagogicznych  promujących zainteresowania i talenty młodzieży – przygotowywała z powodzeniem swoich uczniów do wielu konkursów i olimpiad przedmiotowych.

Wspierała działania organizacyjne konkursu poetyckiego – Tarnogórskiego Konkursu Poetyckiego im. ks.Jana Twardowskiego.

Ma troje dorosłych dzieci,dwóch synów i córkę.

Jest członkiem Tarnogórskiego Stowarzyszenia- Uniwersytet Trzeciego Wieku.

Współautorka projektu edukacyjnego propagującego kulturę małej ojczyzny.

Opublikowane: 22 maja 2015

„Śląskie starki ” w roli propagatorów obyczajów śląskich

Tym razem nasze „Śląskie starki” – Helenka Domańska i Terenia Majzner  propagują śląskie obyczaje -mówią o zwyczaju noszenia purpurki. Film powstał w Muzeum Chleba w Radzionkowie a pomysłodawcą jest redaktor naczelny Portalu Tarnogórskiego Pan Zbyszek Markowski, którego częścią jest strona www.antryj.pl

Więcej zdjęć z tego przedsięwzięcia w Galerii


Opublikowane: 20 maja 2015

Śląskie Babcie w przedszkolu w Bytomiu

Tarnogórskie Stowarzyszenie Uniwersytet Trzeciego Wieku w swojej działalności statutowej ma zapisane, między innymi, podejmowanie działań zmierzających do utrzymania, nawiązywania i zacieśniania więzi i kontaktów między mieszkańcami regionu, upowszechnianie wiedzy o Śląsku i Ziemi Tarnogórskiej oraz współdziałanie z przedszkolami i szkołami. Te zadania statutowe przybierają realny wymiar przez różne działania, z których bez wątpienia szczególnie wyjątkowym jest prowadzenie lekcji regionalizmu dla przedszkolaków. Słuchaczki Uniwersytetu Trzeciego Wieku, wcielają się w rolę śląskich starek, babć, które opowiadają maluchom o śląskich tradycjach. Są chętnie zapraszane przez nauczycieli przedszkoli, żeby dzieci mogły się oswoić z tym co ważne dla ich małej ojczyzny. 19 grudnia słuchaczki Uniwersytetu Trzeciego Trzeciego Wieku w Tarnowskich Górach, panie Helena Domańska i Teresa Majzner zostały zaproszone przez dyrekcję i nauczycielki do Przedszkola „Słoneczna Chatka” w Bytomiu przy ul. Łużyckiej 11, żeby wziąć udział w projekcie regionalnym.

Przedszkolaki poznawały jak wyglądała wieczerza wigilijna na Śląsku,jak ją przygotowywano a także zwyczaje towarzyszące tej uroczystej kolacji. Ważnym punktem spotkania był wspólny posiłek przy „wigilijnym” stole tradycyjnych potraw śląskich. Bardzo dużo emocji wzbudzały w przedszkolakach jasełka, które przygotowały na tę uroczystość w śląskiej gwarze. Panie z Uniwersytetu Trzeciego Wieku, Teresa Majzner i Helena Domańska, opowiadały dzieciom o śląskiej „wiliji”, pokazując także paradne śląskie stroje kobiece oraz strój „dziołchy”, podkreślając, iż są to stroje rozbarskie czyli bytomskie. W opowieści śląskich starek nie zabrakło informacji o przygotowaniach do Godów: Adwencie, roratach, sprzątaniu chałpy i obejścia, przygotowaniu „gyszynków”, strojeniu chałpy, Pasterce. Panie Teresa Majzner i Helena Domańska pokazywały także dzieciom jak zgodnie z tradycją ma być nakryty stół do wieczerzy wigilijnej: bioły obrus, krzyż,świyczki, pod biołym serwetem siano, pod talyrzami pieniążek, łuski z karpia, pod stołym coś metalowego i wiadomo – jedno miejsce wolne ale przygotowane dla niespodziewanego gościa. Opowiedziały także przedszkolakom o wigilijnych daniach spożywanych na Śląsku – zupach, grzybowej z gałuszkami, z ryby, siemieniotce zwanej też konopiotką, śliwconce, migdałowej – podkreślając różność wyboru w domach. Potrawy to temat bogaty i ciekawy, więc przypomniano, między innymi, najbardziej znane potrawy i „maszkyty”: chleb, sól, ryba, kapusta z grzybami lub grochem, moczka (mocka, bryja, mołcka), makówki(makiełki), kompot wigilijny, „jabka”, „łorzechy”, kołocz z makiem, kołocz z syrem, pierniki. W swojej opowieści panie z UTW zwracały przedszkolakom uwagę na symbolikę spożywanych potraw, znaczenie „opłatka”, pojawienie się choinki w domach w okresie bożonarodzeniowym oraz oczywiście na przesądy wigilijne. Swoją opowieść, śląskie starki, panie Helena Domańska i Teresa Majzner zakończyły przeczytaniem opowiadania „O Świentyj Familiji i Szarym Pajonczku”, które jest ich własnym tłumaczeniem na gwarę śląską opowiadania Ewy Szelburg-Zarembiny. W tak pełnej magii atmosferze przedszkolaki zasiadły do wspólnej „wieczerzy wigilijnej”, degustując różne potrawy; była więc zupa grzybowa z grzankami, ziemniaki, kapusta z grzybami, smażona ryba, kompot z suszonych owoców, moczka, makówki i inne „maszkyty”. Takie spotkanie było dla przedszkolaków „ Słonecznej Chatki” ogromnym przeżyciem, były bardzo zaangażowane w przygotowanie tej uroczystości; a goście w osobach pań z UTW dodawały temu spotkaniu szczególnego charakteru – dzieci podejmując gości uczyły się nie tylko o tradycji Godów, ale także tolerancji i akceptowania jej różnorodności. Warto podkreślić, że to dzięki staraniom dyrekcji i nauczycielek „Słonecznej Chatki” w Bytomiu najmłodsi mieszkańcy naszego regionu poznawali bogatą kulturę swojej małej ojczyzny, wzbogacając swoją wiedzę o świecie. I pewnie takie działania nauczycieli i wychowawców oraz takich stowarzyszeń jak Uniwersytet Trzeciego Wieku realizują bardzo ważne cele wychowywania młodego pokolenia w duchu tradycji, bo jak głosił jeden z najwybitniejszych współczesnych filozofów Leszek Kołakowski: „Wychowanie, całkowicie wyzwolone z autorytetu, tradycji i dogmatu, kończy się nihilizmem”. To ważne i ciekawe wydarzenie można podsumować refleksją niemieckiej pisarki , historyka i filozofa Ricardy Huch: „Tradycja jest rozumem całego narodu, przesianym z jednego wieku w drugi”. Zachęcamy jednak do obejrzenia zdjęć, które są na Facebooku.


Opublikowane: 22 kwietnia 2015

16.04.2015 – Śląskie Babcie w Reptach

16. 04. 2015 r. członkinie Tarnogórskiego Stowarzyszenia – Uniwersytet Trzeciego Wieku, autorki projektu  edukacji regionalnej, Helena Domańska i Teresa Majzner, zagościły w Świetlicy przy ul. Witosa w Reptach Śląskich, aby opowiedzieć młodym ludziom  o strojach śląskich, gwarze naszego regionu, kultywowaniu rodzimych tradycji, konkursach „Pogodomy po naszymu”.
Ta gwarowa opowieść miała także sprowokować uczestników spotkania do poszukiwania informacji o swojej miejscowości. „Starki” postawiły uczestnikom spotkania pytania: kiedy po raz pierwszy świat dowiedział się o istnieniu miejscowości o nazwie Repty; jakie obiekty w Waszej miejscowości są warte obejrzenia, z jakiego okresu pochodzą i co upamiętniają; kiedy powstała Parafia Repecka i jakie miejscowości do niej należały oraz jaki herb mają Repty Śląskie. Te pytania prowokowały uczestników spotkania do aktywności i wypowiadania się z wykorzystaniem  słownictwa gwarowego.
Trzeba przyznać, że ta część spotkania wywołała spore ożywienie wszystkich uczestników spotkania, także dorosłych.
Podczas spotkania panie Helena i Teresa przeczytały opowiadanie „Antoś i staro jabłonka”; następnie poprosiły, by  dzieci, każde po parę linijek,  czytały wiersz „Murzynek Bambo” w wersji gwarowej; ta świetna zabawa dawała dzieciom okazję do poćwiczenia języka gwarowego i dawała sporo zadowolenia. Uczestnikom spodobała się także gwarowa interpretacja  pani Heleny  wierszy z serii „O kocie w samolocie”.
Spotkanie przebiegło w miłej i zabawowej atmosferze. Było wiele pytań ze strony uczestników spotkania oraz ich refleksji, spostrzeżeń związanych z prezentowanymi tematami (stroje, zwyczaje, przesądy i inne).To kolejne spotkanie pokazało, że dzieci chętnie słuchają „starkowych opowieści” i poznają tradycje swojej małej ojczyzny.

tekst: Teresa Majzner
zdjęcia: Helena Domańska

Opublikowane:

Śląskie Babcie w Chorzowie 4 i 11.02.2015

Słuchaczki UTW panie Helena Domańska i Teresa Majzner spotkały się z uczestnikami półkolonii  w klubie POKOLENIE Chorzowskiej Spółdzielni Mieszkaniowej przy ul. Młodzieżowej. Uczestnicy półkolonii to dzieci w wieku od sześciu do trzynastu lat.

W programie spotkania uwzględniono następujące punkty

– Umiejscowienie Śląska na mapie Polski z uwzględnieniem podziału na Górny Śląsk, Śląsk Opolski, Dolny Śląsk.

– Czytanie wiersza „Kto ty jesteś” oczywiście w gwarze śląskiej „Fto ty jesteś, kaj ty  miyszkosz”

– informacja o strojach regionalnych, ze szczególnym uwzględnieniem „paradnego” stroju bytomsko – rozbarskiego, kobiecego oraz męskiego.

– opowiadanie o zwyczajach i przesądach regionalnych – śląskich związanych z Bożym Narodzeniem (Godach), Zapustach, Wielkim Postem i Wielkanocą.

– Czytanie opowiadania ” Zosia i fiołkowy kapelusz” Edyty Zarębskiej -w gwarze śląskiej przetłumaczone przez panią Helenę za zgodą Autorki,

– Oglądanie herbów miast śląskich i rozmowa, na temat jakie jest i było ich znaczenie.

Na spotkanie z dziećmi, już tradycyjnie,stroje wypożyczyło Muzeum Chleba Szkoły i Ciekawostek.

Dzieci w czasie spotkania wykazały zainteresowanie tematem. A dwoje uczestników nawet wystąpiło aby zarecytować wiersz „Uwe i Wili” (Paweł i Gaweł )  oraz powiedzieć zagadkę  cz to znaczy:”na byfyju sto szolka tyju”

Głównym celem tego spotkania było krzewienie wiedzy o Śląsku i gwarze śląskiej.

Spotkanie rozpoczęło się wysłuchaniem nagrania „Hymnu” Konkursu na    Ślażaka Roku” pod tytułem  Pogodomy po naszymu” (Słowa i wykonanie  Maria Pańczyk, a muzykę  napisał Grzegorz Spyra)

Po wysłuchaniu piosenki i przedstawieniu się pani Teresa Majzner „łosprawiała” o inicjatorce Konkursu na „Ślązaka Roku”, eliminacjach do tegoż konkursu i jego edycjach. Nie brakło również informacji o konkursach „Młodzieżowy Ślązak Roku” oraz przyznawanych tytułach „Honorowego Ślązaka Roku”

Nie zabrakło informacji o osobach, którym przyznano tytuł Honorowego Ślązaka Roku (Adolf Dygacz-etnograf, Alfons Nossol-biskup Franciszek Pieczka-aktor, Wojciech Kilar-kompozytor, Gerard Cieślik-piłkarz, prof. Franciszek Kokot-nefrolog, prof. Julian Gembalski-mistrz organów) .Tytuł ten otrzymały osoby, które nie tyko, były/są  związane ze Śląskiem, ale krzewią wiedzę o Śląsku.

Ponadto uczestnicy spotkania zapoznali się nazwiskami osób, które przez lata zasiadały jao Jurorzy Konkursu: prof. Dorota Simonides, Bolesław Lubosz, Kazimierz Kutz, prof. Jan Miodek. Podczas tego „łosprawiania” nie zabrakło lokalnego patriotyzmu – z akcentem na  „Tarnogórzanie” Również Radzionków został wyróżniony, Irena Chilmon (Radzionkowianka) została finalistką Konkursu w 2001 roku.

Następnie głos zabrała pani Helena Domańska, by zaprezentować śląski strój paradny kobiety dojrzałej oraz śląski strój, w którym paradowały śląskie „frelki, dziołchy”.

Nie brakło również informacji o męskich strojach regionalnych (ilustracje) i dodatkowych elementach stroju. Do prezentacji stroju śląskiej „dziołchy”Pani Helena wykorzystała lalkę w śląskim stroju wypożyczoną od Jej Koleżanki z Bobrownik,a stroje, w które byłyśmy ubrane wypożyczył pan Piotr Mankiewicz właściciel Muzeum Chleba w   Radzionkowie. Kolejny punkt programu to czytanie opowiadania Edyty Zarębskie Zosia i fiołkowy kapelusz” („O Zosi w fioletowym hutliku”) Jako ostatni punkt spotkania – to prezentacja wybranych herbów miast śląskich i przedstawienie znaczenia tych herbów dawniej i dziś (heraldyka). Podałyśmy też informacje o flagach miast.

Spotkanie było udane, dzieci śpiewały, jako przerywnik, piosenki śląskie. Nie zabrakło również tańca przy śląskich melodiach.

Opublikowane: 18 lutego 2015

Śląskie tradycje z Uniwersytetem Trzeciego Wieku

Tarnogórskie Stowarzyszenie Uniwersytet Trzeciego Wieku w swojej działalności statutowej ma zapisane, między innymi, podejmowanie działań zmierzających do utrzymania, nawiązywania i zacieśniania więzi i kontaktów między mieszkańcami regionu, upowszechnianie wiedzy o Śląsku i Ziemi Tarnogórskiej oraz współdziałanie z przedszkolami i szkołami. Te zadania statutowe przybierają realny wymiar przez różne działania, z których bez wątpienia szczególnie wyjątkowym jest prowadzenie lekcji regionalizmu dla przedszkolaków. Słuchaczki Uniwersytetu Trzeciego Wieku, wcielają się w rolę śląskich starek, babć, które opowiadają maluchom o śląskich tradycjach. Są chętnie zapraszane przez nauczycieli przedszkoli, żeby dzieci mogły się oswoić z tym co ważne dla ich małej ojczyzny. 19 grudnia słuchaczki Uniwersytetu Trzeciego Trzeciego Wieku w Tarnowskich Górach, panie Helena Domańska i Teresa Majzner zostały zaproszone przez dyrekcję i nauczycielki do Przedszkola „Słoneczna Chatka” w Bytomiu przy ul. Łużyckiej 11, żeby wziąć udział w projekcie regionalnym. Przedszkolaki poznawały jak wyglądała wieczerza wigilijna na Śląsku,jak ją przygotowywano a także zwyczaje towarzyszące tej uroczystej kolacji. Ważnym punktem spotkania był wspólny posiłek przy „wigilijnym” stole tradycyjnych potraw śląskich.

Czytaj dalej

Opublikowane: 9 stycznia 2015

Relacja ze spotkania z Przedszkolakami dnia 19.12.2014

Dnia 19.12.2014 r. słuchaczki Uniwersytetu Trzeciego Trzeciego Wieku w Tarnowskich Górach panie Helena Domańska i Teresa Majzner zostały zaproszone do Przedszkola SŁONECZNA CHATKA w Bytomiu przy ul. Łużyckiej 11.
W tym dniu Dyrekcja Przedszkola wraz z Kadrą postanowiła swoim podopiecznym pokazać jak wygląda wieczerza wigilijna na Śląsku.

Główne punkty całego  przedsięwzięcia to:
1) Jasełka w wykonaniu dzieci (oczywiście w gwarze śląskiej)
2) przedstawienie przygotowań oraz przebiegu wieczerzy wigilijnej, a także zwyczajów towarzyszących tej uroczystej kolacji
3) wspólny posiłek przy stole tradycyjnych wigilijnych potraw  śląskich.

Realizacja punktu 2) programu należała do pań Heleny i Teresy.
W czasie przeznaczonym na opowiadanie o śląskiej „wiliji” zostały zaprezentowane paradne śląskie stroje kobiece oraz strój „dziołchy” (dziewczęcy) – z akcentem na fakt,iż są to stroje rozbarskie czyli bytomskie.

Następnie nasze „studentki” opowiedziały o przygotowaniach do GODÓW (Adwent, roraty, sprzątanie chałpy i obejścia, przygotowanie „gyszynkow”, strojenie chałpy, Pasterka); a także jak ma być nakryty stół do wieczerzy wigilijnej (bioly obrus, krzyż,świyczki, pod biołym serwetem siano, pod talyrzami pieniążek, łuski z karpia, pod stołym coś metalowego i wiadomo – jedno miejsce wolne ale przygotowane dla  niespodziewanego gościa).

Kolejny temat to dania wigilijne spożywane na Śląsku
– zupy: grzybowa z gałuszkami, z ryby, siemieniotka zwana też konopiotką, śliwconka, migdałowa (oczywiście nie wszystkie w każdym domu)
– pozostałe potrawy i „maszkyty”: chleb, sól, ryba (karp), kapusta z grzybami lub grochem, moczka( mocka, bryja, mołcka), makówki(makiełki), kompot wigilijny, „jabka”, „łorzechy” kołocz z makiem, kołocz z syrem, pierniki.

W trakcie opowiadania o potrawach wigilijnych wystąpiła również informacja o symbolice spożywanych potraw oraz o przesądach wigilijnych. Nie zabrakło też informacji o „opłatku” i pojawieniu się choinki w domach w okresie bożonarodzeniowym. Na zakończenie swojej prezentacji panie Helena i Teresa przeczytały opowiadanie pod tytułem „O Świentyj Familiji i Szarym Pajonczku”. Po tej prezentacji nastąpiła degustacja potraw wigilijnych. Była zupa grzybowa z grzankami, ziemniaki, kapusta z grzybami, smażona ryba, kompot ze suszonych owoców, moczka, makówki i inne „maszkyty.”

Dzieci były bardzo zaangażowane w to co same przygotowały i w to w czym uczestniczyły.

Stroje, w których wystąpiły studentki UTW  były wypożyczone z Muzeum Chleba, Szkoły i Ciekawostek w Radzionkowie. Opowiadanie ” O Świentyj  Familiji i Szarym Pajonczku” jest tłumaczeniem  z książki Ewy Szelburg-Zarembiny BOŻY ROCZEK opowiadania „O Świętej Rodzinie i Szarym Pajączku” dokonanym przez panie Helenę  i Teresę. Lalkę w stroju śląskim wypożyczyła Koleżanka pani Heleny

Opublikowane: 18 grudnia 2014

9.12.2014 Śląskie Babcie w przedszkolu w Zabrzu – Grzybowicach

Dnia 09.12.2014 r. słuchaczki Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Tarnowskich Górach panie Helena Domańska i Teresa Majzner odwiedziły Przedszkole nr 40 w Zabrzu-Grzybowicach. W Przedszkolu tym funkcjonują trzy oddziały „Misie”, „Krasnoludki” oraz „Biedronki.” Panie Helena i Teresa odwiedziły kolejno każdą grupę wiekową przedszkolaków. Spotkanie miało na celu przybliżenie i poszerzenie wiedzy przedszkolaków o regionie, w którym mieszkają, żyją czyli o Śląsku. Na początku po przywitaniu i przedstawieniu się panie Helena i Teresa rozpoczęły z dziećmi pogawędkę, o tym czy wiedzą, gdzie mieszkają (Grzybowice, Zabrze, Śląsk, Polska).
Następnie zostały zaprezentowane stroje paradne kobiet śląskich oraz na przykładzie lalki ubranej w strój śląski   został omówiony ubiór dziewczęcy (dziołchy ze Śląska). Była też wzmianka o ubiorach noszonych na Śląsku przez chłopców i męzczyzn. W trakcie pogadanki dzieci poznały takie słowa, jak kiecka,jakla, zopaska, kabotek, gorset, purpurka, galanda. Kolejne zagadnienie, które zostało poruszone w trakcie spotkania to przygotowania do Świąt Bożego Narodzenia (Godów). Uwieńczeniem rozmowy o śląskich zwyczajach związanych z przygotowaniem do Godów było przeczytanie opowiadania ” O Świętej Rodzinie i Szarym Pajączku”, oczywiście w gwarze śląskiej.
Po przeczytaniu opowiadania wywiązała się z dziećmi rozmowa na temat co one zrozumiały i zapamiętały z usłyszanego tekstu.

Poziom odpowiedzi był uzależniony od wieku przedszkolaków. Najbardziej komunikatywna i zasobna w wiedzę okazała się grupa „Biedronek” ( co jest uzasadnione ).

W grupie  „Misiów” wisiała na ścianie mapa regionu śląskiego,co ułatwiło rozpoczęcie rozmowy i  zachęciło dzieci do wypowiedzi przed obcymi paniami.

Opowiadanie zostało zaczerpnięte z książki Ewy Szelburg-Zarembiny BOŻY ROCZEK Instytut Wydawniczy PAX Wa-wa 1990 r. A tłumaczenie na gwarę śląską „popełniły’ Teresa Majzner i Helena Domańska. Stroje, w których wystąpiły panie Helena i Teresa zostały wypożyczone z Muzeum Chleba w Radzionkowie, dzięki uprzejmości pana Mankiewicza. Strój dziołchy (dziewczęcy), w który została ubrana został uszyty przez Koleżankę pani Heleny.

Sądząc po reakcji Personelu i Przedszkolaków spotkanie usatysfakcjonowało wszystkich uczestników spotkania.

Opublikowane: 11 grudnia 2014

Czytanie bajek w przedszkolu 2014

Nasze słuchaczki – Terenia Majzner oraz Ania Podstolec w dniach 6, 7 i 9 maja 2014 r. spotkały się z przedszkolakami, którym czytały bajki: Królewna Śnieżka, Księga Dżungli i Trzy Świnki.
Dzieci z zainteresowaniem słuchały bajek, a sprowokowane krótkimi pytaniami wykazały się spontanicznością i zrozumieniem czytanych tekstów.
Dziękujemy naszym studentkom.

Więcej zdjęć na naszej Facebookowej stronie – zapraszamy.

Opublikowane: 12 maja 2014

6-9.05.2014 wizyta w Wojewódzkiej Bibliotece Pedagogicznej

Bibliotekarze Wojewódzkiej Biblioteki Pedagogicznej (Filia w Tarnowskich Górach) zwróciły się z prośbą aby w ramach „Tygodnia Biblioteki” przedstawicielki UTW czytały dzieciom z zaprzyjaźnionego przedszkola bajki.
Spotkania z Przedszkolakami i czytanie bajek odbyło się 06.05.2014 r. (wtorek) bajkę „Królewna Śnieżka” – czytała Ania Podstolec.
07.05 (środa) oraz 09.05. 2014 r.(piątek) bajki „Księga Dżungli” i „Trzy świnki” czytała Teresa Majzner.
Dzieciom towarzyszyli przedstawiciele rodziców co też na pewno miało wpływ na skoncentrowanie się ich podczas słuchania oraz ich aktywność podczas dalszych zajęć.

Opublikowane: 8 maja 2014